پژوهشنامه سبک زندگی

پژوهشنامه سبک زندگی

تأثیر فضاهای شهری بر سبک زندگی زنان در شهر تهران

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار و پژوهشگر پسادکتری طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. «نویسنده مسئول».
2 استادیار گروه معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، اردبیل. ایران.
3 استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه هرمزگان، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی تأثیر فضاهای شهری بر سبک زندگی زنان در سه منطقه شمال، جنوب و مرکز شهر تهران اختصاص دارد. این مطالعه با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است و جامعه آماری آن را ۳۸۴ زن ساکن این مناطق تشکیل می‌دهند که نمونه‌ها به‌طور مساوی میان سه منطقه توزیع شده‌اند. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه محقق‌ساخته گردآوری و با بهره‌گیری از آزمون‌های آماری، ازجمله تحلیل واریانس و ضریب همبستگی، تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که میانگین نمرات سبک زندگی زنان در مناطق مختلف، تفاوت معناداری دارد؛ به‌گونه‌ای که میانگین سبک زندگی در شمال تهران ۴/۵ و در جنوب تهران ۳/۸ به دست آمد (سطح معناداری: ۰/۰۲۱). همچنین، نتایج تحلیل واریانس، وجود تفاوت معنادار میان مناطق را تأیید کرد (سطح معناداری کمتر از ۰/۰۵). افزون بر این، میان دسترسی به فضاهای عمومی و مشارکت اجتماعی زنان، رابطه‌ای مثبت و معنادار مشاهده شد (ضریب همبستگی: ۰/۶۸). این نتایج بیانگر آن است که کیفیت فضا و میزان امنیت محیط شهری، تأثیر بسزایی در ارتقاء مشارکت اجتماعی، فعالیت فرهنگی و بهبود سبک زندگی زنان تهرانی دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Influence of Urban Spaces on Women's Lifestyle in Tehran

نویسندگان English

Ali Zeynali Azim 1
Farzad Zarbakhsh 2
Mojtaba Salimi 3
1 Assistant Professor and Postdoctoral Researcher in Urban Design, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran. Corresponding Author.
2 Assistant Professor, Department of Architecture, Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil, Iran.
3 Assistant Professor, Minab Higher Education Complex, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran.
چکیده English

Examining the influence of urban spaces on women's lifestyle, this study focuses on the northern, southern, and central districts of Tehran. Adopting a descriptive–analytical approach, the study was conducted among 384 women residing in these districts, with the sample distributed equally across the three areas. Data were collected using a researcher-developed questionnaire and analyzed using statistical tests, including analysis of variance (ANOVA) and the correlation coefficient. The findings revealed statistically significant differences in the mean lifestyle scores of women across the different districts, with the mean lifestyle score reaching 4.5 in northern Tehran and 3.8 in southern Tehran (p = 0.021). The results of the analysis of variance likewise confirmed statistically significant differences among the districts (p < 0.05). Furthermore, a statistically significant positive correlation was observed between access to public spaces and women's social participation (r = 0.68). These findings indicate that the quality of urban spaces and the level of environmental security play a substantial role in enhancing social participation, promoting cultural activity, and improving the lifestyle of women in Tehran.

کلیدواژه‌ها English

Islamic urban spaces
women's lifestyle
social participation
public-space security
Tehran
ثقه الاسلامی,عمید الاسلام و مستوفی,آذین . (1400). تحلیل فضاهای شهری بر اساس اصل تعادل در اندیشه اسلامی با در نظر گرفتن نقش کاربری زمین در تأمین نیازهای انسانی، مورد مطالعاتی: شهر مشهد. معماری و شهرسازی آرمان شهر, 14(34), 221-233
پورمحمدی، محمدرضا، روستایی، شهریور و کاملی‌فر، زهرا. (۱۴۰۳). سنجش میزان تحقق‌پذیری پیشران‌های شهر اسلامی در شهر تبریز. جغرافیا و برنامه‌ریزی، ۲۸)۸۷)، ۱۴۳–۱۶۳.
پورمحمدی، مرضیه، بحرینی، سیدحسین و داودپور، زهره. (۱۳۹۸). شهر اسلامی: تخیل یا واقعیت. دانش شهرسازی، ۳(۲)، ۳۳–۴۷.
جعفرزاده، محمد و پاک‌منش، مریم. (۱۴۰۳). مبانی امنیت فرهنگی و اجتماعی زنان از منظر قرآن و روایات. مطالعات فقه و حقوق فرهنگی، ۱(۱)، ۲۶۷–۲۹۰.
حسینی، محمدرضا و خوش‌کلام، نرگس. (۱۳۹۹). سنخ‌شناسی فضاهای ناامن شهری از نگاه زنان (مطالعه موردی: زنان ۱۵–۴۵ سال شهر جاسک). مطالعات جامعه‌شناختی شهری، ۱۰(۳۵)، ۱۱۷–۱۴۸.
حسینی طباطبایی، مهدی و موسوی‌فرد، زهرا. (۱۴۰۳). تحلیل الگوهای هویتی در طراحی فضاهای شهری مبتنی بر اصول هنر اسلامی. تجلی هنر در معماری و شهرسازی، ۲(۲)، ۴۱–۵۶.
دباغی، حمیده و بهاری، مژده. (۱۴۰۳). اولویت‌بندی نیازهای زنان در فضاهای عمومی شهری. توسعه محلی روستایی ـ شهری، ۱۶(۱)، ۴۳–۵۸.
دهقان، مریم و زارعی، محمدابراهیم. (۱۴۰۳). بازشناسی شهر اسلامی دینور: تصویری از یک شهر فرهنگی. پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، ۱۴(۴۰)، ۲۸۵–۳۱۴.
رومیانی، احمد، بهمنی، افشین، نظری‌شیخی، معصومه و حق‌نظری، سمیه. (۱۳۹۸). پیوندهای مکانی و سبک زندگی زنان در سکونتگاه‌های پیراشهری: مورد شهرستان سلسله. توسعه فضاهای پیراشهری، ۱(۲)، ۸۵–۹۴.
زینالی عظیم، علی، سلوکانه میاندوآب، حدیث و جدیری عباسی، محمد. (۱۴۰۳). رویکردی به شهر اسلامی از دیدگاه حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی). پژوهش‌نامه فقه و علوم اسلامی، ۳(۱۱)، ۱۰۷–۱۳۱.
زینالی عظیم، علی. (۱۴۰۳). ارزیابی عوامل مؤثر در تأمین امنیت زنان با طراحی فضاهای شهری در سکونتگاه غیررسمی خلیل‌آباد تبریز. مطالعات میان‌رشته‌ای معماری ایران، ۳(۵)، ۹۳–۱۱۲.
البرزی، صدیقه، موحد، مجید، مظفری، روح‌اله و عنایت، حلیمه. (۱۴۰۰). مطالعه سبک زندگی سلامت‌محور زنان جوان شهر شیراز و عوامل مرتبط با آن. مطالعات جمعیتی، ۷(۱)، ۳۱۹–۳۴۴.
عابدی جعفری، حسن و صالحیان، مجید. (۱۴۰۳). مدل تأثیر سبک زندگی دینی بر عملکرد شغلی: مرور سیستماتیک. پژوهش‌نامه سبک زندگی، ۱۰(۲)، ۳۷–۵۴.
عزیزی، محمدمهدی و پیرکار، رضا. (۱۴۰۲). نقش فضاهای عمومی درون‌محله‌ای در ارتقای مشارکت اجتماعی (مطالعه موردی: محله کوی نصر تهران). صفه، ۳۳(۳)، ۷۹–۹۸.
عشایری، طاها، قنبری برزیان، علی و زهرانی، داود. (۱۴۰۲). منابع احساس امنیت اجتماعی زنان و عوامل مؤثر بر آن. مطالعات زن و خانواده، ۱۱(۱)، ۷۳–۱۰۷.
فرحزاد، مریم، رفیعیان، مجتبی، کامیابی، سعید و ارغان، عباس. (۱۳۹۷). شناسایی عوامل تأثیرگذار بر حضور و مشارکت زنان در فضای شهری از منظر حق به شهر. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، ۳۳(۱)، ۱۲۸–۱۵۰.
کافی، مجید. (۱۴۰۳). زمینه‌های آمیختگی سبک زندگی اسلامی و ایرانی. پژوهش‌نامه سبک زندگی، ۱۰(۲)، ۹–۳۶.
کرمی، اسلام، بصیری، مصطفی و زینالی عظیم، علی. (۱۳۹۹). تحلیل طراحی فضاهای شهری ایمن برای زنان بر اساس تعاملات اجتماعی مادر و کودک (پارک بانوان آنا در تبریز). نشریه علمی شهر ایمن، ۳(۳)، ۴۹–۶۷.
کرمی، مهنوش، روشنی، شهره و زارعان، منصوره. (۱۴۰۱). تجربه زیسته زنان از چالش‌های مادری در فضای شهری. مطالعات جامعه‌شناسی شهری، ۱۲(۴۲)، ۱۹۹–۲۳۶.
موسوی، سارا و شریعت‌پناهی، مجیدولی. (۱۳۹۸). بررسی عوامل مؤثر بر افزایش و ارتقای احساس امنیت زنان در فضاهای شهری (نمونه موردی: مناطق ۵ و ۶ شهرداری تبریز). فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، ۹(۳۷)، ۲۳–۴۵.
Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Carrera L and Castellaneta M (2023) Women and cities. The conquest of urban space. Front. Sociol. 8:1125439. https://doi.org/10.3389/fsoc.2023.1125439.
Carrera, L. (2022a). Designing inclusive urban places. Ital. Sociol. Rev. 12, 141–158. https://doi.org/:10.13136/isr.v12i1.522.
Charafi, S. (2023). Gender mainstreaming and intersectionality in urban policies: Case studies of Austria and Spain. Tijdschrift voor Genderstudies, 26(1), 38–55. https://doi.org/10.5117/TVGN2023.1.003.CHAR
Chen, S., Lin, S., Yao, Y., & Zhou, X. (2024). Urban public space safety perception and the influence of the built environment from a female perspective: Combining street view data and deep learning. Land, 13, 2108. https://doi.org/10.3390/land13122108.
Giddens, A. (1984). The constitution of society: Outline of the theory of structuration. University of California Press.
Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Garden City, NY: Doubleday.
Jalalkamali A, Doratli N. (2022) Public Space Behaviors and Intentions: The Role of Gender through the Window of Culture, Case of Kerman. Behav Sci (Basel). 10;12(10):388. doi: https://doi.org/:10.3390/bs12100388.
Li, K. (2024). Research on the factors influencing the spatial quality of high-density urban streets: A framework using deep learning, street scene images, and principal component analysis. Land, 13, 1161. https://doi.org/10.3390/land13121161.
Martínez Caparrós, A. (2024). Public safety and urban women’s participation. Journal of Urban Studies, 61(2), 179–195. https://doi.org/10.1016/j.jurbstu.2024.61.2.179.
Qi, J., Mazumdar, S., & Vasconcelos, A. C. (2024). Understanding the relationship between urban public space and social cohesion: A systematic review. International Journal of Community Well-Being, 7, 155–212. https://doi.org/10.1007/s42413-024-00204-5.
Sadeghi, A. R., & Jangjoo, S. (2022). Women's preferences and urban space: Relationship between built environment and women's presence in urban public spaces in Iran. Cities, 126, 103694. https://doi.org/10.1016/j.cities.2022.103694.
Zysk, E. (2024). Identification of determinants that reduce women’s safety and comfort in urban public spaces (UPS). Sustainability, 16, 10075. https://doi.org/10.3390/su162210075.
 

  • تاریخ دریافت 12 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 18 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش 20 بهمن 1404