گفتمان معرفةالنفس و ریاضت در سبک زندگی اشراقی عرفانی

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

چکیده

انسان از دیرباز برای رسیدن به سعادت و کمال، دستیابی به اهداف فردی و اجتماعی و غلبه بر مشکلات مادی و غیرمادی در جست‌وجوی سبک زندگی مطلوب بوده است. سبک زندگی مجموعه‌ای از امور نظام‌مند و همگرا از زندگی انسانی اعم از بعد فردی، اجتماعی مادی و معنوی است. این امور نظیر بینش‌ها، گرایش‌ها، رفتارهای درونی، رفتارهای بیرونی در حوزه‌های فرهنگی، دینی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است که می‌توان از همه آن امور، الگویی را استخراج کرد و ارائه داد. بنابراین سبک زندگی، فرآیندی است که با تمام ابعاد و زوایای حیات انسان ارتباط دارد.
فرازمندترین و جامع‌ترین سبک زندگی، برنامه‌ای است که از تعالیم الهی و آموزه‌های وحیانی استخراج شده باشد. در این راستا دانشوران مسلمان نیز متناسب با رویکرد علمی- فلسفی و آموخته‌های خود از اسلام و یافته‌های خود به ارائه برنامه زندگی اقدام کرده‌اند. شیخ اشراق طبق آموخته‌های خود از اسلام و یافته‌های شهودی و باطنی خود، دستورالعمل‌هایی را برای رسیدن به حیات معنوی و زندگی مطلوب بیان کرده است. آشکار است که سبک زندگی، بیشتر به رفتار می‌پردازد؛ ولی تعیین این رفتار در سایه‌اندیشه‌ها، باورها و یافته‌هاست. بنمایه سبک زندگی اشراقی- عرفانی، دو امر بسیار مهم است که ما آن را با عنوان گفتمان «معرفةالنفس» و «ریاضت» مطرح می‌کنیم.
این مقاله میکوشد پایه و اساس سبکزندگی اشراقی را تبیین کند. این پایه، خودشناسی و معرفهالنفس است و نردبانش ریاضت و سیر و سلوک معنوی و باطنی است. همچنین تلاش ما بر این است که تاروپود، ماهیت و حقیقت این دو را از نگاه شیخ اشراق با استناد به آثار وی توضیح دهد. این نوشتار در پایان به نمونههای عینی ریاضت اشاره میکند که در شرایط کنونی جهان معاصر ضروری مینماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Self-knowledge and Asceticism Discourse On the Mystic-illuminationist style of life

چکیده [English]

In order to reach happiness and perfection getting the individual and social aims in the process of overcoming material and nonmaterial difficulties, humankind has since long been looking for the desired style of life. The style of life comprises a set of standardized and systematic principles of the life of mankind, individual or social material or spiritual; principles such as insights, inclinations, inner or outer behaviors in different cultural, religious, social, political, and economic fields. Accordingly, the style of life is a pattern coming from all the above and a process dealing with all man’s angles of life. 
The most brilliant and comprehensive style of life is the one coming from divine teachings and revealed ideas. In the course of their academic and philosophical approaches and along with their findings, Muslim intellectuals have presented their desired style of life. Referring to his ideas from Islam and his inner visions, Sheikh Ishraq al-Suhrawardi has specified some instructions helping man reach the spiritual and desired life. The style, obviously, of life deals with man’s behavior which however is determined by the findings, thoughts, and beliefs. The roots of mystic-illuminationist style of life are two significant issues I may call them as the discourse of self-knowledge and asceticism.
In what follows, the author has explained the self-knowledge and asceticism (the ladder of this spiritual and inner journey) as the basis of illuminationist style of life. Referring to al-Suhrawardi’s works, he has gone to examine the warp and woof of the two above-mentioned issues ending in concrete examples of asceticism needed by the modern world.

کلیدواژه‌ها [English]

  • the Illumination metaphysics
  • the style of life
  • self-knowledge
  • asceticism

1. قرآن کریم

2. ابن سینا، حسین ابن عبدالله(1379ق)، الاشارات و التنبیهات، تهران: مطبعه الحیدری ج 3.

3. بهشتی، محمد (1393)، فلسفه تعلیم و تربیت اشراق، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ج 1.

4. بهشتی، محمد (1394)، فلسفه تعلیم و تربیت اشراق، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ج1.

5. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1372)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، تصحیح و مقدمه هنری کربن، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ج1.

6. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی(1372)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، تصحیح و مقدمه هنری کربن، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ج2.

7. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی(1372)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، تصحیح و مقدمه سیدحسین نصر، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ج3.

8. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی(1380)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، تصحیح نجفعلی حبیبی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ج4.

9. شهرزوری، شمس‌الدین محمد (1384)، نزهة الارواح و روضة الافراح، مقصود علی تبریزی، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.

10. طباطبایی، سیدمحمدحسین (بی‌تا)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: جامعه مدرسین.

11. کلینی، محمد بن یعقوب(1365)، کافی، روضه کافی، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1365.