پژوهشنامه سبک زندگی

پژوهشنامه سبک زندگی

مدل روش شناختی مطالعه سبک زندگی اسلامی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده
دانشیار و مدیر گروه علوم اجتماعی/ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
چکیده
برای مطالعه سبک زندگی با رویکرد اسلامی و استنباط وضعیت مطلوب آن، باید از قرآن استفاده کرد. به خصوص استنباطی که درصدد است به تولید نظریهای در باب سبک زندگی اسلامی بیانجامد، یعنی استنباط مدل مطالعه سبک زندگی اسلامی با استفاده از قرآن در مقام گردآوری، ساخت مدلمفهومی، نظریهپردازی،... بیشتر نیاز به استفاده از آیات قرآن دارند. اما از چه روشی میتوان در مقام نظریهپردازی از قرآن استفاده کرد؟ به عبارت دیگر مدل روششناختی مطالعه قرآن برای رسیدن به نظریة سبک زندگی اسلامی کدام است؟ برای پاسخگویی به این سؤال بین سه روش تفسیر موضوعی، تحلیل محتوا و مدلسازی ترکیب شده است که به مدل ترکیبی روششناختی یا «روش مدلسازی بر اساس منابع دینی» نامگذاری شده است. این تحقیق درصدد است ضمن توضیح هر یک از این سه روش، به مدلی ترکیبی برای نظریهپردازی در باب سبک زندگی اسلامی از قرآن دست یابد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Methodology of the study of the Islamic Style of Life

نویسنده English

majid kafi
Associate Professor and Director of the Department of Social Sciences/ University Research Institute
چکیده English

The glorious Qur’an is the best reference for the study of the Islamic approach to the most appropriate style of life. If one comes to produce a theory on the Islamic style of life, i.e. to infer a model for collection of data, producing concepts, theorizing, and so on, one is more demanded to refer to the Qur’an. As for the theorizing, however, what is the best method to make use of the Qur’an? As it were, what is the methodological model to study the Qur’an in order to reach a theory on the Islamic style of life? The answer is a combination of three models: thematic interpretation, analysis of contents, molding models; this can be called “methodological compound model” or “molding a model according to religious references”. In what follows, the author comes to explain each of the above three methods and to introduce a compound model for theorizing on the Islamic style of life. 

کلیدواژه‌ها English

thematic interpretation
analysis of contents
the method of molding models
open conceptualization
axial conceptualization
optional conceptualization
قرآن مجید، ترجمۀ عزت اهلل فوالدوند.
استراس، آنسلم و ژولیت کوربین، 1385، اصول روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی، رویه ها و شیوه ها؛ ترجمۀ بیوک محمّدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
اسکاچ پل، تیدا، 1388، بینش و روش در جامعه شناسی تاریخی؛ ترجمۀ هاشم آعاجری،  تهران: نشر مرکز.
بلیکی، نورمن، 1384، طراحی پژوهش های اجتماعی، حسن چاوشیان، تهران: نشر نی.
توماس، س. کوهن، 1383، ســاختار انقالب های علمــی، ترجمه عباس طاهری، تهران:  نشر قصه.
الحر ّ العاملی، محمّد بن الحســن، 1416ق، تفصیل وســائل الشــیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، (30 جلدی)، بیروت: موسسۀ آل البیت، االحیاء التراث.
حکیــم، محمّدباقر، 1387، جامعۀ انســانی از دیدگاه قرآن کریم؛ ترجمۀ موســی دانش؛ مشهد: آستان قدس رضوی.
رابرتســون، یان، 1372، درآمدی بر جامعه (با تأکید بر نظریه های کارکردگرایی، ستیز و کنش متقابل نمادی)؛ ترجمۀ حسین بهروان، مشهد: آستان قدس رضوی.
رفیع پور، فرامز، 1377، آناتومی جامعه مقدمه ای بر جامعه شناسی کاربردی؛ تهران: شرکت  سهامی انتشار.
ریتزر، جورج، 1385، نظریۀ جامعه شناســی در دوران معاصر، محســن ثالثی، تهران:  انتشارات علمی.
شــرت، ایون، 1387، فلســفه علوم اجتماعی قاره ای: هرمنوتیک، تبارشناسی و نظریه  انتقادی از یونان باستان تا قرن بیست و یکم، ترجمۀ هادی جلیلی؛ تهران: نشر نی.
 صدیق اورعی، غالمرضا، 1382، بررســی ساختار نظام اجتماعی در اسالم؛ تهران: ادارۀ کل پژوهش های سیما.
صفار، محمّد بن حسن، 1389، بصائر الدرجات فی علوم آل محمّد؛ ترجمۀ علیرضا  زکی زاده رنانی، تهران: وثوق.
طالبان، محمّدرضا، 1388، روش شناســی مطالعات انقالب: با تأکید بر انقالب اسلامی ایران؛ تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقالب اسلامی.
علیپور، مهدی، 1389، پارادایم اجتهادی دانش دینی؛ قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
دوفصلنامه علمی ـ تخصصی پژوهش نامه سبک زندگی/ سال اول، شماره اول، پاییز و زمستان 94
لیندلف، تامس و برایان تیلور، 1388، روش های تحقیق کیفی در علوم ارتباطات، ترجمۀ عبداهلل گیویان؛ تهران: همشهری.
 لیتل، دانیل، 1373، تبیین در علوم اجتماعی، ترجمۀ عبدالکریم سروش، تهران: مؤسسه  فرهنگی صراط.
کافی، مجید، «باورهای علم دینی»، فصلنامه حوزه و دانشگاه، ش 23.
حمّدپــور، احمد، 1389، ضــد روش، منطق و طرح در روش شناســی کیفی؛ تهران:  جامعه شناسان.
محمّدی، بیوک، 1387، درآمدی بر روش تحقیق کیفی؛ تهران: پژوهشگاه علوم انسانی  و مطالعات فرهنگی
دوره 1، شماره 1 - شماره پیاپی 1
شماره 1
مهر 1394
صفحه 121-138

  • تاریخ دریافت 26 مهر 1394
  • تاریخ بازنگری 30 مهر 1394
  • تاریخ پذیرش 09 آبان 1395