پژوهشنامه سبک زندگی

پژوهشنامه سبک زندگی

تحلیل جامعه شناختی بر سبک زندگی دختران شاغل مجرد

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه علوم اجتماعی و جامعه شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران «delaram.naghdi@iau.ac.ir»
2 استادیار گروه علوم اجتماعی و جامعه شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.(نویسنده مسئول) «asemeh.ghasemi@srbiau.ac.ir»
3 استادیار گروه علوم اجتماعی و جامعه شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. «parvin.savadian@iau.ac.ir»
چکیده
این پژوهش با هدف تبیین جامعه‌شناختی سبک زندگی دختران شاغل با وضعیت «تجرد قطعی» در شهر تهران طراحی شد. روش تحقیق، کیفی و مبتنی بر نظریه زمینه‌ای استراوس و کوربین (۱۹۹۸) انتخاب گردید و با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته، داده‌ها از ۲۴ زن مجرد شاغل ساکن تهران جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از کدگذاری‌های باز، محوری و انتخابی انجام شد که درنهایت منجر به شناسایی چهار مقوله اصلی گردید: شرایط علّی (رضایتمندی اقتصادی و شغلی)، شرایط زمینه‌ای (نقش خانواده و سرمایه فرهنگی)، شرایط مداخله‌گر (محدودیت‌های ساختاری و فشار اجتماعی) و راهبردها (مدیریت فراغت، شبکه‌سازی اجتماعی و تقویت معنویت). نتایج پژوهش نشان می‌دهد که این گروه از زنان، درحالی‌که از آزادی‌های شغلی و استقلال مالی برخوردارند، نگرانی‌های عمیقی نسبت به‌ تنهایی در آینده، نابرابری‌های جنسیتی و برچسب اجتماعی دارند. تعامل این مقولات، الگوی «سبک زندگی نوین تجردی مبتنی بر رضایت و نگرانی» را شکل می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که رضایت از خودمختاری فردی، همراه با دغدغه‌های روانی و اجتماعی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Sociological Analysis of the Lifestyle of Never-Married Working Women in Tehran

نویسندگان English

Delaram Naghdi 1
Asmeh Ghasemi 2
Parvin Savadian 3
1 PhD student, Department of Social Sciences and Sociology, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran. delaram.naghdi@iau.ac.ir
2 Assistant Professor, Department of Social Sciences and Sociology, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran (Corresponding Author). asemeh.ghasemi@srbiau.ac.ir
3 Assistant Professor, Department of Social Sciences and Sociology, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran. parvin.savadian@iau.ac.ir
چکیده English

Abstract
This research aims to provide a sociological interpretation of the lifestyle patterns of never-married working women in Tehran. Adopting a qualitative methodology grounded in Strauss and Corbin’s (1998) version of grounded theory, the research employed semi-structured interviews with 24 never-married employed women residing in Tehran. Data analysis followed open, axial, and selective coding procedures, resulting in the identification of four core categories: causal conditions (economic and occupational satisfaction), contextual conditions (the influence of family and cultural capital), intervening conditions (structural constraints and social pressures), and strategies (leisure management, social networking, and spiritual enhancement).
Findings reveal that these women, despite benefiting from occupational freedom and financial independence, experience profound concerns about future loneliness, gender inequality, and social stigmatization. The interplay among these categories constructs a model of a “new form of singlehood lifestyle grounded in satisfaction and anxiety”, wherein individual autonomy and self-satisfaction coexist with persistent psychological and social apprehensions.

کلیدواژه‌ها English

definitive singleness
never-married working women in Tehran
dual feelings of satisfaction and anxiety
lifestyle
grounded theory
آقایی حسین‌آبادی، آسیه؛ حقیقتیان، منصور و حجازی، سیدناصر (1399)، تأثیر فضاهای شهری مدرن بر بازاندیشی هویت زنان با تأکید بر باغ بانوان‌های شهر اصفهان، مطالعات جامعه‌شناسی شهری، ۱۰ (۳۵): ۱۰۳-۱۲۹.
باقری، فاطمه؛ اسماعیلی، علی و رحیمی، مهسا (۱۳۹۸)، عوامل مؤثر بر افزایش تجرد در زنان تحصیل‌کرده، فصلنامه جامعه‌شناسی کاربردی، ۳۰ (۲): ۴۵-۶۸.
جعفری، فریده و امیری، نرگس (1399)، بازخوانی سیاست‌های فرهنگی و تأثیر آن بر تمایل به ازدواج در نسل جوان، فصلنامه سیاست‌پژوهی اجتماعی، ۵ (۲): ۶۷-۸۹.
حاجی‌زاده، رقیه (1402)، تجربه زیسته زنان مجرد بالای ۳۵ سال در تهران، مطالعات زنان و خانواده، ۱ (1): ۷۵-۹۲.
حسینی، سید حسن و ایزدی، زینب (1395)، پدیدارشناسی تجربه زیسته زنان مجرد (جمعیت موردمطالعه زنان مجرد بالای ۳۵ سال شهر تهران)، مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، ۱۴ (1): ۴۱-۷۲.
حسینی، مریم؛ کریمی، سارا و زندی فریده (1401)، بازتعریف هویت زنانه در سبک زندگی مجردی، پژوهش‌نامه جامعه‌شناسی زنان، 9 (3): ۶۳-۸۴.
خوش‌بختی، زهرا و برزگر، لیلا (1397)، بررسی دوگانگی‌های اجتماعی در سبک زندگی زنان مجرد، مجله زنان و فرهنگ، ۱۲ (4): ۹۵-۱۱۲.
دالوند، فریبا؛ علوی‌نیا، مصطفی و رنجبر، سحر (1398)، تحلیل اجتماعی-روانی علل تجرد در زنان، پژوهش‌نامه خانواده معاصر، ۱۵ (2): ۵۲-۷۳.
دهقان حصار، مهناز؛ حاج‌حسینی، منصور؛ غلامعلی لواسانی، مسعود و حجازی موغاری، الهه (1401)، تجرد زیستی در دختران مجرد: مطالعه پدیدارشناسی چالش‌ها و راهبردها، فصلنامه رویش روان‌شناسی، ۱۲ (11): ۱۳-۲۴.
ساروخانی، باقر (1390)، خانواده و جامعه مدرن، تهران: انتشارات سروش.
شهریاری، مرضیه و مطیعی‌تبار، نجمه (1401)، واکاشوی تجارب زیسته جوانان از تجرد زیستی؛ مطالعه‌ای به روش پدیدارشناسی، مطالعات علوم اجتماعی ایران، ۱۹ (74): ۹۴-۱۱۵.
صالحی امیری، رضا و موسوی، حجت (1393)، بحران معنا و تأخیر در ازدواج، فصلنامه راهبرد فرهنگی، 7 (1): ۴۵-۶۷.
عسکری ندوشن، عباس (1388). مادران، دختران و ازدواج، تفاوت‌های نسلی در ایده‌ها و نگرش‌های ازدواج در شهر یزد،  مطالعات راهبردی زنان، (۴۴)۱۲ ،۳۶-۷.  
فاضلی، رضا (1394)، تجرد و نظام نمادین خانواده در ایران، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، ۱۱ (۳): ۱۱۳-۱۲۹.
فلاح مین‌باشی، فاطمه؛ کاظمی، عباس و ترکمان فرح (1399)، دلایل و زمینه‌های تنها زیستی زنان تهرانی: خانه‌ای از آن خود، مسائل اجتماعی ایران، 11 (2): ۲۶۷-۲۸۹.
فلاح مین‌باشی، فاطمه؛ کاظمی، عباس و ترکمان فرح (1402)، از تنها زیستی تا تنها ماندن؛ مقایسه دو گروه از زنان مجرد تنها در تهران، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، ۲۰ (3): ۸۷-۱۱۷.
قاسمی، ناهید (1394)، فرآیند شکل‌گیری سبک زندگی مجردی زنان از منظر نظریه زمینه‌ای، پژوهش‌نامه علوم اجتماعی، ۸ (2): ۲۵-۴۶.
کارداوانی، راحله و نفیسی راد، معصومه (1400)، زمینه‌های مؤثر بر هویت زنان در ایران: مرور نظام‌مند پژوهش‌های داخلی در دو دهه گذشته، فصلنامه مطالعات زنان و خانواده، ۱۲ (2): ۳۸-۷۹.
کاظمی، ناهید (1400)، بررسی رابطه بین سرمایه فرهنگی و نگرش به ازدواج، مجله جامعه‌شناسی ایرانی، ۲۲ (4): ۷۸-۹۹.
گل‌بهاری، ندا (1401)، تقابل هویت جنسیتی فردی و اجتماعی در تک زیستی دختران، دوفصلنامه مسائل اجتماعی ایران، ۱۳(2): ۲۸۱-۳۰۶.
مداحی، جواد؛ زارع، بیژن؛ سراج‌زاده، سیدحسین و حبیب‌پور گتابی، کرم (1400)، مسئله تجرد: سوژه و زیست‌جهان نوپدید دختران شهر تهران، مجله بررسی مسائل اجتماعی ایران، ۱۲ (1): ۷-۴۳.
نیازی، محسن، ذوالفقاری، اکبر و فرهادیان، علی (1402) طراحی الگوی یکپارچه عوامل مؤثر بر تجردخواهی در ایران با استفاده از نظریه داده‌بنیاد، مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، ۲۳ (64): ۵۷۵-۵۹۴.
یوسفی، محمدمهدی (1401)، تجربه زیسته احساس تنهایی در دختران تجرد زیست، مطالعات جنسیت و خانواده، ۱۰ (2): ۹۱-۱۲۱.
Adelkhah, F. (2012). Being Modern in Iran. New York: Columbia University Press.
Becker, G. S. (1976), The Economic Approach to Human Behavior. Chicago: University of Chicago Press.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). New York: Greenwood Press.
Connell, R. W. (2014). Gender and Power: Society, the Person, and Sexual Politics. Cambridge: Polity Press.
Giddens, A. )1984(, The Constitution of Society: Outline of the Theory of Structuration. Cambridge: Polity Press.
Lahad, K. (2017). A table for one: A critical reading of singlehood, gender and time. Manchester University Press.
Niazi, M., Afra, H., Nejadi, A., & Sakhaei, A. (2018). Meta-analysis of the relationship between Cultural Capital and Lifestyle. Journal of Applied Sociology29(4), 1-20.
Rafiq, R., M. Saleem, A.K. Durrani, and A.R. Siddique. (2022), "As Being Professional and Self-sufficient Lady, I Will Not Marry”—An Exploratory Study. Pakistan Journal of Psychological Research 37, no. 3: 435-452. https://doi.org/10.33824/PJPR.2022.37.3.26.
Rafiq, R., Saleem, M., Durrani, A. K., & Siddique, A. R. (2022). As being Professional and Self-sufficient Lady, I Will Not Marry”-An Exploratory Study. Pakistan Journal of Psychological Research37(3), 435-452.
Shahrak, S. P., Brand, S., & Taghizadeh, Z. (2021). Living with singleness: needs and concerns of never-married women over 35. BMC psychology9(1), 129.
Soroush, S., Amiri, J., Marouf, Y., & Salimi, A. (2024). A New Reading of Women in Iranian and Lebanese Society based on Giddens Theory. Research in Comparative Literature14(3), 25-48.
Tanaka, H., and C. W. Ng. (2012), "Individualization of Marriage and Work Life Choices: A Study of Never-married Employed Women in Hong Kong and Tokyo." Asian Women 28, no. 1: 85-119.
Vizheh, M., Y. Zurynski, J. Braithwaite, et al. (2024), "Impact of Agency on Iranian Women’s Access to and Utilisation of Reproductive Healthcare Services: A Qualitative Study." Sexuality Research and Social Policy 21: 676-689. https://doi.org/10.1007/s13178-024-00938-z.
 

  • تاریخ دریافت 28 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 04 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 20 شهریور 1404