دکتر محمّدتقی فعّالی پژوهشنامه سبک زندگی 2476-3101 11 2 2026 02 20 A Sociological Explanation of the Social Determinants of Health Literacy: A Case Study of Citizens Over 18 Years of Age in Bushehr تبیین جامعه‌شناختی مؤلفه‌های اجتماعی مؤثر بر سواد سلامت در زندگی: (مطالعه موردی شهروندان بالای ۱۸ سال شهر بوشهر) 133 158 246061 10.22034/jl.2026.573597.1802 FA حسن سعادت پور دانشجوی دکترای گروه جامعه‌شناسی واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. غلام رضا جعفری نیا دانشیار گروه جامعه‌شناسی واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران.«نویسنده مسئول». سپیده حضرتی استادیار گروه جامعه‌شناسی واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. Journal Article 2025 12 26 This study was conducted to provide a sociological explanation of the social determinants of health literacy among citizens over 18 years of age in Bushehr. An exploratory sequential mixed-methods design was employed. In the qualitative phase, data were collected through in-depth interviews and analyzed using the classical grounded theory approach. In the quantitative phase, the qualitative findings were tested through a cross-sectional survey conducted on a sample of 384 participants. The qualitative findings led to the identification of 24 concepts and eight major categories, with tolerance of waiting emerging as the core category and the central social process. This process developed within a context characterized by informational disorder, polyvocality in the health field, a crisis of credibility assessment, the family's symbolic capital, and the trust–power exchange, explaining waiting as an active strategy for managing uncertainty. The quantitative findings indicated that a polyvocal health field, the strategy of suspended judgment, the body as a field of experimentation, and the trust–power exchange exerted direct and positive effects on tolerance of waiting, whereas the family's symbolic capital exerted a strong negative effect. Tolerance of waiting also emerged as the strongest negative predictor of health literacy and served as a full mediator in the model. The family's symbolic capital likewise demonstrated the greatest overall positive effect on health literacy. Based on these findings, health literacy in Bushehr is a social and context-dependent phenomenon that, under conditions of informational instability and a crisis of trust, gives rise to the strategy of tolerance of waiting, rendering a reactive pattern dominant over preventive action. <span lang="FA">این پژوهش با هدف تبیین جامعه‌شناختی مؤلفه‌های اجتماعی مؤثر بر سواد سلامت شهروندان بالای ۱۸ سال شهر بوشهر انجام شد. مطالعه با روش ترکیبی متوالی اکتشافی انجام گرفت. در فاز کیفی، داده‌ها با رویکرد نظریۀ داده‌بنیاد کلاسیک و از طریق مصاحبه‌های عمیق گردآوری و تحلیل شدند. در فاز کمی نیز یافته‌های کیفی با استفاده از پیمایشی مقطعی بر روی نمونه‌ای ۳۸۴ نفری آزمون شد. یافته‌های کیفی به شناسایی ۲۴ مفهوم و ۸ مقولۀ اصلی انجامید که در میان آن‌ها، «مدارای انتظار» به‌عنوان مقولۀ محوری و فرایند اجتماعی مرکزی پدیدار شد. این فرایند در بافتی از آشفتگی اطلاعاتی، چندصدایی در میدان سلامت، بحران اعتباریابی، سرمایه نمادین خانواده و بده‌بستان اعتماد ـ قدرت شکل گرفت و انتظار را به‌مثابۀ راهبردی فعال برای مدیریت عدم‌قطعیت تبیین کرد. نتایج کمّی نشان داد که میدان چندصدایی، راهبرد تعلیق قضاوت، بدن به‌مثابۀ میدان آزمایش و بده‌بستان اعتماد ـ قدرت، تأثیر مستقیم و مثبتی بر مدارای انتظار دارند؛ درحالی‌که سرمایه نمادین خانواده اثری منفی و قوی بر آن دارد. همچنین، مدارای انتظار قوی‌ترین پیش‌بین منفی سواد سلامت بود و در مدل، نقش میانجی کامل ایفا کرد. سرمایه نمادین خانواده نیز بیشترین اثر کلِ مثبت را بر سواد سلامت نشان داد. بر اساس این یافته‌ها، سواد سلامت در بوشهر پدیده‌ای اجتماعی و زمینه‌مند است که در اثر ناپایداری اطلاعاتی و بحران اعتماد، به شکل‌گیری راهبرد «مدارای انتظار» می‌انجامد و الگوی واکنش‌گرایانه را بر کنش پیشگیرانه غالب می‌سازد.</span> https://journal.manaviyat.ir/article_246061_681c9ad4f0142c2ac28e7f933f9d3778.pdf