دکتر محمّدتقی فعّالی پژوهشنامه سبک زندگی 2476-3101 11 2 2026 02 20 Explaining the Diversity of Iranian Lifestyles Based on Agency–Structure Theory تبیین تنوع سبک‌های زندگی ایرانی بر اساس نظریۀ عاملیت ـ ساختار 9 36 246059 10.22034/jl.2026.512918.1746 FA مجید کافی دانش آموخته حوزه علمیه قم، دانشیار و مدیر گروه علوم اجتماعی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران. 0000-0003-4427-0056 Journal Article 2025 09 11 Rooted in the historical, social, and cultural conditions of every society, the diversity of lifestyles reflects the distinctive characteristics of that society. In societies characterized by cultural and social diversity, the existence of a single lifestyle cannot be assumed. In Iran, a diverse spectrum of lifestyles has emerged, shaped by the convergence of diverse cultures, the profound transformations of the contemporary world, the introduction of new cultural approaches, orientations, and cultural goods, and, more recently, by the expansion of new media, information and communication technologies, and virtual social networks. Against this backdrop, the central question concerns the factors accounting for the diversity of Islamic–Iranian lifestyles in the contemporary period. The study employs istintāq, a question-driven method establishing connections between social and religious works and the research subject through successive stages. Istintāq refers to that which is inferred, denoting a meaning not explicitly stated yet capable of being inferred. Grounded in the agency–structure nexus, the study concludes that two factors are influential: first, the convergence of diverse cultures in Iranian Islamic society; and second, the predominance of a particular contextual condition within a given historical period or among a particular group or social network, extending from the characteristics of agents and social and cultural structures to, above all, the emerging structures of information and communication technologies and virtual social networks. This diversity and multiplicity are also evident in Islamic knowledge and the realization of Islam. It is clear that every religion, including Islam, offers teachings for the lifestyle of its followers. However, how do these religious teachings manifest for individuals living in specific contextual, cultural, and ethnic conditions? It is also evident that the Islamic lifestyle, due to its manifestation in varying contextual conditions across Islamic societies, is diverse and multifaceted. Therefore, one can speak of "Islamic lifestyles" rather than a singular "Islamic lifestyle. خاستگاه تنوع سبک زندگی در هر جامعه، مجموعه‌ای از عوامل تاریخی، اجتماعی و فرهنگی آن جامعه است. در جوامعی که از تنوع فرهنگی و اجتماعی برخوردارند، نمی‌توان از وجود یک سبک زندگی واحد سخن گفت. در ایران، به دلیل تلاقی فرهنگ‌های گوناگون، تحولات گسترده جهان معاصر و ورود رویکردها، گرایش‌ها و کالاهای فرهنگی جدید و نیز امروزه با حضور رسانه‌های نوین، فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات و شبکه‌های اجتماعی مجازی، طیف متنوعی از سبک‌های زندگی شکل گرفته است. بر این اساس، پرسش اصلی آن است که تنوع سبک‌های زندگی اسلامی ـ ایرانی در دوره معاصر، بر پایه چه عوامل و دلایلی قابل تبیین است؟ روش این پژوهش، استنطاق و به بیان دیگر، فرایندی پرسش‌محور است که از طریق گام‌های متوالی، میان آثار اجتماعی و دینی و موضوع پژوهش ارتباط برقرار می‌کند. استنطاق اشاره به چیزی دارد که نتیجه‎گیری می‎شود و به معنایی که به‎صراحت بیان نشده است، ولی می‎توان آن را استنباط کرد. بر اساس پیوند عاملیت و ساختار، می‌توان نتیجه گرفت که دو عامل در این خصوص تأثیرگذارند: نخست، تلاقی فرهنگ‌های گوناگون در جامعه ایران اسلامی؛ و دوم، سیطره یکی از شرایط زمینه‌ای در یک دوره تاریخی یا در میان یک گروه یا شبکه اجتماعی؛ از شخصیت عاملان و ساختارهای اجتماعی و فرهنگی گرفته تا مهم‌تر از همه، ساختارهای نوین فناوری اطلاعات و ارتباطات و شبکه‌های اجتماعی مجازی.

https://journal.manaviyat.ir/article_246059_a1553475e1a0a855e872ce0cee9a284d.pdf